NUÔI GÀ THẢ VƯỜN BÁN TẾT: GIỜ NÀY VÀO ĐÀN LÀ VỪA VÀ 5 KHÂU ĐỂ CHẮC CẢ LỨA

# NUÔI GÀ THẢ VƯỜN BÁN TẾT: GIỜ NÀY VÀO ĐÀN LÀ VỪA VÀ 5 KHÂU ĐỂ CHẮC CẢ LỨA

Cứ tầm này hằng năm là bà con lại tính chuyện vào đàn gà để bán Tết. Gà thả vườn bán dịp Tết thường được giá hơn ngày thường nhiều, nhưng cũng là lứa dễ hỏng nhất, vì nuôi đúng vào mùa mưa lạnh cuối năm, dịch bệnh rình rập, mà lại không cho phép nuôi lại nếu lỡ. Bán Tết là bán một lần, hỏng là mất cả cái Tết.

Cái khó không nằm ở chuyện vào đàn, vì vào đàn thì ai cũng làm được. Cái khó là vào cho chắc: chắc từ con giống, chắc qua ba tuần úm, chắc tới ngày xuất. Chỉ cần sảy một khâu là công cốc cả lứa. Bài này gom lại năm khâu quyết định lời hay lỗ của một lứa gà Tết, để bà con vào đàn cho yên tâm.

1. GIỜ NÀY VÀO ĐÀN ĐÃ KỊP TẾT CHƯA?

Đây là câu đầu tiên phải trả lời, vì tính sai ngày là hỏng ngay từ gốc.

Gà thả vườn nuôi cho tới lúc đạt cân, đủ đẹp mã để bán Tết thường mất khoảng ba tới bốn tháng, tùy giống nuôi nhanh hay chậm và tùy bà con định bán gà cỡ nào. Giống gà ta, gà đặc sản nuôi lâu hơn; gà lai màu lớn nhanh hơn.

Cách tính đơn giản là tính ngược từ Tết ra. Bà con định bán rộ vào những ngày giáp Tết, thì lấy mốc đó trừ đi khoảng ba tới bốn tháng nuôi, ra được thời điểm phải có gà con trong chuồng. Tính kiểu đó thì vào đàn quãng bây giờ là vừa đẹp.

Vào muộn quá thì tới Tết gà còn non, chưa đủ mã, bán non là lỗ. Vào sớm quá thì gà đạt cân trước Tết cả tháng, phải nuôi cầm chừng, tốn thêm cám mà thịt lại bị bở. Chưa chắc mình vào kịp hay không, hoặc phân vân nên chọn giống nào cho hợp cỡ gà định bán, thì nhắn cửa hàng tính cùng, khỏi tính nhầm mất một lứa.

2. KHÂU 1 — CON GIỐNG: CHỌN CHẮC NGAY TỪ ĐẦU

Đàn gà tốt hay xấu quyết định phần lớn ngay từ con giống. Ham rẻ bắt gà trôi nổi, không rõ nguồn, mang sẵn mầm bệnh trong người thì coi như thua ngay từ vạch xuất phát, nuôi bao nhiêu cám cũng không lại.

Chọn gà con một ngày tuổi, bà con nhìn mấy điểm này: con nhanh nhẹn, đứng vững trên chân, chân bóng, mắt sáng lanh, lông tơ bông đều, rốn khô kín, bụng gọn không xệ. Loại ngay những con yếu lử, khoèo chân, đứng không vững, ủ rũ, rốn còn hở ướt. Một con giống tốt nuôi nhàn hơn hẳn mấy con giống xấu.

Quan trọng nhất là ưu tiên con giống rõ nguồn, có lịch vaccine đi kèm. Biết gà con đã được làm những mũi gì rồi thì mình mới biết đường phòng tiếp cho đúng mốc, không bị hở. Chọn giống nào cho hợp hướng bán Tết ở vùng mình, gà màu hay gà ta hay gà đặc sản, thì tùy thị hiếu và giá bán chỗ mình mà cân, chỗ này bà con cứ hỏi trước khi bắt.

3. KHÂU 2 — ÚM CHO CHẮC BA TUẦN ĐẦU

Ba tuần úm đầu, mà nhất là mười ngày đầu, quyết định tỷ lệ sống của cả đàn. Úm hỏng thì đàn còi ngay từ nhỏ, kéo tới Tết không gỡ lại được, nên đây là khâu không được lơ là.

Giữ ấm thì đừng nhìn nhiệt kế cứng nhắc mà nhìn chính đàn gà con để chỉnh: gà chụm đống dưới đèn là đang lạnh, tản ra sát mép quây tránh xa đèn là đang nóng, dàn đều khắp quây ăn uống bình thường là nhiệt vừa. Cho gà uống nước ấm pha điện giải trước vài giờ rồi mới đổ cám, để mật độ thưa vừa phải, chuồng úm thoáng nhưng phải kín gió lùa.

Phần úm này có nhiều việc phải làm đúng theo ngày tuổi, bà con xem kỹ ở bài [úm gà con ba tuần đầu](https://thanhhauvet.com/um-ga-con/) để nắm cho chắc trước khi gà về, vì chuẩn bị đồ úm mà làm sau khi gà đã về tay là muộn.

4. KHÂU 3 — THỨC ĂN: ĐỦ CHẤT MỚI ĐẠT CÂN, ĐẸP MÃ

Gà thả vườn muốn chắc thịt, da vàng, đẹp mã để bán Tết được giá thì thức ăn phải đủ chất, không thể chỉ quăng lúa với cơm thừa cho ăn qua ngày. Đủ chất nghĩa là đủ bốn nhóm:

– Nhóm năng lượng: ngô, thóc, cám gạo — cho gà đủ sức lớn.

– Nhóm đạm: bột cá, đậu tương. Nuôi thả vườn thì bà con nuôi thêm giun đất trong vườn cho gà ăn, đây là nguồn đạm rẻ mà rất tốt, gà lại thích.

– Nhóm rau xanh, cỏ: cho vitamin, giúp gà tiêu hóa tốt.

– Nhóm khoáng: bột vỏ sò, premix khoáng — cho chắc xương, chắc chân.

Tận dụng được nguyên liệu sẵn ở nhà để phối trộn thì giảm được kha khá tiền cám mà gà vẫn đủ chất. Giai đoạn nào cho ăn thế nào, phối theo tỷ lệ ra sao cho hợp tuổi gà và giống gà, bà con nhắn hỏi để chỉ theo đàn nhà mình, đừng cho ăn ước chừng suốt cả lứa.

5. KHÂU 4 — CHUỒNG VÀ VƯỜN THẢ

Gà thả vườn khỏe hay yếu phụ thuộc rất nhiều vào cái chuồng và cái vườn. Chuồng phải quay đúng hướng, tránh gió lùa mưa tạt, có rèm che khi trời trở lạnh, có giàn hoặc sào cho gà đậu ban đêm, nền phải khô ráo. Nền ẩm ướt là ổ sinh bệnh, nhất là mùa mưa cuối năm.

Vườn thả nên đủ rộng cho gà chạy nhảy, có rào quây chắc để giữ khỏi chó mèo, khỏi kẻ trộm và khỏi gà đi lạc, có cây hoặc mái che tạo bóng mát cho gà trú nắng trú mưa. Nền khô, chuồng thoáng, vườn sạch thì phòng được quá nửa mấy bệnh hô hấp và cầu trùng — những bệnh mà mùa mưa gà thả vườn hay dính nhất.

6. KHÂU 5 — PHÒNG BỆNH THEO LỊCH: XƯƠNG SỐNG CỦA CẢ LỨA

Đây là khâu quyết định đàn có về được tới Tết hay không, và cũng là khâu bà con hay bỏ lơi nhất. Nuôi gà Tết mà không có lịch phòng bệnh thì giống như đánh bạc cả lứa.

Mấy bệnh nguy nhất với gà thả vườn nuôi dài ngày là gà rù, Gumboro, cúm, cầu trùng và hen. Đáng sợ ở chỗ những bệnh do vi rút như gà rù hay Gumboro thì không có thuốc chữa, gà mắc là gần như buông, chỉ còn cách phòng bằng vaccine đúng ngày từ khi gà còn nhỏ. Bà con xem cụ thể con gà rù nguy thế nào và phòng ra sao ở bài [gà rù — bệnh Newcastle](https://thanhhauvet.com/ga-ru-newcastle/), còn con hen khò khè dai dẳng mùa mưa thì xem bài [gà bị hen CRD](https://thanhhauvet.com/ga-bi-hen-crd/).

Vì thế phải có một cái lịch và bám theo lịch đó:

– Nhỏ, chủng vaccine gà rù, Gumboro, cúm và phòng cầu trùng theo đúng mốc ngày tuổi ngay từ khi gà con.

– Gà thả vườn nuôi dài ngày tới Tết thì cứ khoảng tháng rưỡi đến hai tháng nhắc lại mũi gà rù cho tới lúc xuất, vì nuôi càng lâu thì miễn dịch càng phải bồi lại.

Song song với vaccine là giữ vệ sinh và chặn dịch từ cổng: không cho người lạ vào tận chuồng, gà mới nhập phải nuôi cách ly một thời gian rồi mới cho nhập đàn, chắn chuột, che chim trời khỏi mang mầm bệnh vào. Cái lịch vaccine cho gà theo ngày tuổi này bà con nên xin một tờ, dán ngay ở chuồng để làm cho đúng ngày, khỏi quên.

7. BA VIỆC LÀM ĐƯỢC NGAY HÔM NAY

1. Tính ngược từ Tết: định bán gà cỡ nào, giống gì, rồi tính ra giờ vào đàn có kịp không. Chưa chắc thì nhắn cửa hàng tính cùng.

2. Chọn con giống rõ nguồn, có lịch vaccine — đừng ham rẻ bắt gà trôi nổi để rồi rước bệnh vào đàn.

3. Chuẩn bị chuồng úm, đồ úm và lịch vaccine trước khi gà về, chứ không phải gà về tay rồi mới đi lo.

8. CÂU HỎI BÀ CON HAY HỎI

8.1. Nuôi gà bán Tết thì bao giờ vào đàn là vừa?

Gà thả vườn nuôi khoảng ba tới bốn tháng mới đủ cân, đẹp mã bán Tết, tùy giống. Tính ngược từ mốc bán rộ giáp Tết trừ đi ba tới bốn tháng, ra thời điểm phải có gà con trong chuồng. Tính kiểu đó thì quãng này vào đàn là vừa đẹp, vào muộn quá gà còn non bán lỗ.

8.2. Nuôi gà bao lâu thì đạt cân bán Tết?

Khoảng ba tới bốn tháng, tùy giống và tùy bà con định bán gà cỡ nào. Gà ta, gà đặc sản nuôi lâu hơn; gà lai màu lớn nhanh hơn. Đây là con số khoảng, cỡ cân định bán khác nhau thì ngày nuôi cũng lệch, nên nếu muốn chắc thì hỏi cụ thể theo giống mình chọn.

8.3. Chọn gà con giống nhìn vào đâu?

Chọn con nhanh nhẹn, đứng vững, chân bóng, mắt sáng, lông tơ bông đều, rốn khô kín, bụng gọn. Loại con yếu lử, khoèo chân, ủ rũ, rốn hở ướt. Quan trọng nhất là bắt ở nơi rõ nguồn, có lịch vaccine đi kèm để biết đường phòng tiếp.

8.4. Gà thả vườn cho ăn gì để chắc thịt, đẹp mã?

Không thể chỉ cho ăn lúa với cơm thừa. Phải đủ bốn nhóm: năng lượng (ngô, thóc, cám gạo), đạm (bột cá, đậu tương, nuôi thêm giun cho gà), rau xanh cho vitamin và khoáng (vỏ sò, premix). Tận dụng nguyên liệu sẵn ở nhà phối trộn thì đỡ tiền cám mà gà vẫn đủ chất.

8.5. Nuôi gà Tết sợ nhất bệnh gì?

Sợ nhất mấy bệnh vi rút không có thuốc chữa như gà rù và Gumboro, mắc là gần như buông cả đàn, chỉ phòng được bằng vaccine đúng ngày. Ngoài ra mùa mưa cuối năm gà thả vườn hay dính cầu trùng và hen do nền ẩm, chuồng bí. Vì thế khâu phòng bệnh theo lịch mới là xương sống của cả lứa.

8.6. Vì sao gà thả vườn nuôi dài phải nhắc lại vaccine gà rù?

Vì nuôi càng lâu thì miễn dịch từ mũi vaccine ban đầu càng giảm dần, để hở là gà rù đánh úp cả đàn ngay sát Tết thì mất trắng. Gà nuôi dài tới Tết nên cứ khoảng tháng rưỡi đến hai tháng nhắc lại mũi gà rù cho tới lúc xuất.

Nhà nào đang tính vào đàn gà Tết, muốn được tư vấn giống hợp thị hiếu vùng mình, tính ngày cho kịp Tết, hay chuẩn bị đồ úm và lịch phòng bệnh, cứ nhắn Zalo cửa hàng 0966 370 768, cửa hàng đồng hành cùng bà con từ con giống tới ngày xuất. Nhóm Zalo bà con chăn nuôi trao đổi hằng ngày: https://zalo.me/g/feglol443

Muốn nhận tờ lịch vaccine và phòng bệnh cho gà theo ngày tuổi để dán chuồng làm cho đúng, bà con để lại lời nhắn, cửa hàng gửi tận tay miễn phí.

Bài viết bởi bác sĩ thú y Trương Mạnh Dũng, Cửa hàng thuốc thú y Thanh Hậu (Xóm Bình Thành, xã Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An). Nội dung dựa trên kinh nghiệm thực địa và tài liệu chuyên môn thú y; mọi ca cụ thể bà con nên liên hệ để được xem theo tình hình đàn nhà mình.