TIÊM CHO LỢN ĐÚNG CHỖ: TIÊM BẮP CỔ SAU TAI, KHÔNG TIÊM MÔNG ĐỂ TRÁNH LIỆT CHÂN VÀ ÁP XE

# TIÊM CHO LỢN ĐÚNG CHỖ: TIÊM BẮP CỔ SAU TAI, KHÔNG TIÊM MÔNG ĐỂ TRÁNH LIỆT CHÂN VÀ ÁP XE

Nuôi lợn thì gần như nhà nào cũng có lúc phải tự cầm ống tiêm: tiêm phòng theo lịch, tiêm thuốc lúc con ốm, tiêm sắt cho lợn con mới đẻ. Việc làm gần như hằng ngày, vậy mà lại là việc ít người được chỉ cho tử tế. Nhiều bà con tiêm theo thói quen, tiện chỗ nào đâm chỗ đó, không biết rằng tiêm sai chỗ vừa làm thuốc không ăn, vừa có khi hỏng luôn cả con lợn đang khỏe.

Bài này tôi chỉ kỹ cho bà con biết vị trí tiêm cho lợn đúng là ở đâu, chỗ nào tuyệt đối phải tránh, phân biệt tiêm bắp với tiêm dưới da, và mấy lỗi về kim hay làm con bị sưng cục, áp xe. Nắm được mấy điều này thì mũi tiêm mới có tác dụng, con mới nhanh khỏi, mà không rước thêm tai họa vào đàn.

1. VÌ SAO TIÊM ĐÚNG CHỖ LẠI QUAN TRỌNG

Mũi tiêm tưởng đơn giản nhưng ăn thua ở chỗ đâm vào đâu và đâm thế nào. Tiêm đúng chỗ, đúng lớp thì thuốc vào đúng nơi cơ thể hấp thu tốt nhất, con khỏi nhanh, không để lại di chứng. Tiêm sai chỗ thì hậu quả thấy ngay: thuốc kém tác dụng phải tiêm lại nhiều lần, chỗ tiêm sưng làm mủ, nặng hơn là con bị liệt chân, đi khập khiễng, coi như hỏng.

Con lợn liệt chân thì nuôi tốn cám mà bán mất giá, có khi phải bán tháo. Đang chữa bệnh cho con, mong nó khỏe lại, mà lại làm liệt chân nó thì oan uổng vô cùng. Cho nên mất vài phút để tiêm cho đúng vẫn hơn là hối tiếc cả tháng sau.

2. CHỖ TIÊM ĐÚNG LÀ BẮP CỔ, SAU GỐC TAI

Vị trí tiêm chuẩn nhất cho con lợn, dù là lợn con hay lợn to, là vùng bắp cổ, ngay sau gốc tai một chút, hơi chếch xuống dưới. Vùng này có mấy cái lợi mà không chỗ nào trên mình con lợn bằng: thịt dày nên nhận được thuốc, ít mạch máu lớn, lại không có dây thần kinh quan trọng nào chạy qua. Thuốc vào đây ăn tốt mà an toàn.

Bà con cứ lấy vùng thịt sau gốc tai làm chỗ tiêm chính. Con lợn to đang đứng, mình nhắm mảng thịt dày sau tai mà tiêm là chuẩn. Đây là chỗ nhà nào cũng nên thuộc nằm lòng, tiêm quen tay thì con nào cũng tiêm được nhanh gọn.

Một mẹo nhỏ: nếu con lợn quẫy nhiều, nên có người giữ đầu và vai con cho yên, mình đứng phía sau hoặc bên hông rồi mới tiêm. Con giãy mà mũi kim đang cắm dở thì rất dễ gãy kim hoặc lệch mũi.

3. TUYỆT ĐỐI ĐỪNG TIÊM VÀO MÔNG, ĐÙI SAU

Đây là cái sai tai hại nhất mà rất nhiều nhà mắc phải. Nhìn cái mông, cái đùi sau con lợn to, nhiều thịt, ai cũng tưởng tiêm vào đó cho dễ, cho chắc. Sai to.

Ở vùng mông và đùi sau con lợn có dây thần kinh lớn chạy qua. Tiêm vào đó, nhất là ở lợn con còn nhỏ, mũi kim rất dễ đâm trúng hoặc thuốc dồn lại chèn vào dây thần kinh. Hậu quả là con bị liệt luôn cái chân bên đó, đi khập khiễng, có con lết cả hai chân sau không dậy nổi. Con đã liệt thì gần như không chữa lại được, nuôi vô ích.

Cho nên xin nhắc lại để bà con nhớ cho kỹ: tiêm bắp thì chỉ tiêm vào bắp cổ sau tai, đừng bao giờ tiêm vào mông hay đùi sau. Đây là quy tắc số một, thuộc rồi thì bỏ hẳn thói quen cũ đi.

4. TIÊM BẮP HAY TIÊM DƯỚI DA — HAI KIỂU KHÁC NHAU

Trên lọ thuốc bao giờ cũng ghi rõ tiêm bắp hay tiêm dưới da, nhưng nhiều bà con không để ý nên tiêm đại. Hai kiểu này khác nhau, tiêm nhầm thì thuốc giảm tác dụng.

Tiêm bắp là đâm sâu vào lớp thịt, kim để vuông góc với mặt da rồi ấn thẳng vào. Phần lớn thuốc kháng sinh, thuốc điều trị đều tiêm bắp, và chỗ tiêm bắp tốt nhất vẫn là bắp cổ sau tai như đã nói ở trên.

Tiêm dưới da là đâm nông thôi, chỉ luồn kim vào lớp da chứ chưa tới thịt, kim để xiên chứ không vuông góc. Một số vắc-xin và một vài loại thuốc có ghi tiêm dưới da thì mới tiêm theo kiểu này, thường ở vùng da cổ hoặc sau tai, chỗ da lỏng dễ nhấc lên.

Nếu tiêm sai lớp — thuốc lẽ ra tiêm bắp mà lại tiêm nông ngoài da, hoặc ngược lại — thì thuốc không được hấp thu đúng, giảm tác dụng, có khi còn gây sưng tại chỗ. Vì vậy trước mỗi mũi tiêm, bà con chịu khó liếc cái lọ xem ghi tiêm bắp hay tiêm dưới da rồi hãy tiêm.

5. BA LỖI VỀ KIM VÀ CÁCH TIÊM HAY LÀM HỎNG CON

Tiêm xong mà con bị sưng cục, làm mủ, nổi áp xe ngay chỗ tiêm, phần lớn là do ba cái sai dưới đây chứ không phải tại thuốc.

Một là kim bẩn, kim gỉ, dùng chung cho cả đàn mà không thay. Kim bẩn đưa vi khuẩn vào trong thịt, chỗ tiêm nhiễm trùng rồi làm mủ. Kim phải sạch, tốt nhất mỗi con một kim hoặc thay kim thường xuyên; kim đã cùn, đã gỉ thì bỏ đi, đừng tiếc.

Hai là kim sai cỡ. Lợn con phải dùng kim nhỏ và ngắn, lợn to thì dùng kim to, dài hơn cho tới được lớp thịt. Dùng kim ngắn quá cho lợn to thì thuốc chỉ nằm dưới da không vào được bắp; ngược lại dùng kim dài quá cho lợn con thì đâm sâu quá mức, dễ chạm chỗ không nên chạm.

Ba là dồn quá nhiều thuốc vào một chỗ. Mỗi điểm tiêm chỉ nhận được một lượng vừa phải. Bơm quá nhiều vào một điểm thì thuốc không tan hết, tồn lại thành cục cứng rồi hóa áp xe. Khi cần tiêm lượng nhiều, bà con chia ra tiêm làm hai chỗ khác nhau.

Ngoài ba lỗi trên, đừng quên sát trùng chỗ tiêm trước khi đâm và giữ con thật yên trong lúc tiêm. Con giãy mạnh vừa dễ gãy kim, vừa làm mũi tiêm chệch sang chỗ không mong muốn.

6. TIÊM CHO LỢN CON VÀ LỢN TO KHÁC NHAU CHỖ NÀO

Nguyên tắc vị trí thì giống nhau — đều tiêm bắp cổ sau tai, đều tránh mông — nhưng cách làm có vài điểm cần lưu ý theo cỡ con.

Với lợn con, da mỏng, thịt ít, nên dùng kim nhỏ ngắn, tay giữ nhẹ nhàng và dứt khoát, tiêm nhanh gọn để con đỡ hoảng. Riêng mũi tiêm sắt cho lợn con những ngày đầu đời cũng theo đúng nguyên tắc này, bà con xem thêm bài [tiêm sắt cho lợn con](https://thanhhauvet.com/tiem-sat-cho-lon-con/) để làm cho đúng mốc ngày và đúng chỗ.

Với lợn to, thịt dày, con lại khỏe nên hay quẫy, cần người phụ giữ và dùng kim đủ dài để thuốc vào được tới bắp. Một mình khó giữ nổi con lợn tạ đang giãy, cố tiêm liều thì dễ gãy kim trong thịt.

Nuôi con nào cũng vậy, con khỏe thì đàn mới lớn đều, xuất chuồng mới đúng lứa. Bà con muốn đàn thịt về cân nhanh có thể đọc thêm bài [nuôi lợn thịt nhanh lớn](https://thanhhauvet.com/nuoi-lon-thit-nhanh-lon/) để làm đàn xuất sớm mà không tốn thêm cám.

7. VIỆC LÀM ĐƯỢC NGAY

1. Từ nay tiêm bắp thì chỉ tiêm vào bắp cổ sau gốc tai. Bỏ hẳn thói quen tiêm mông, tiêm đùi sau.

2. Trước mỗi mũi, đọc lọ thuốc xem ghi tiêm bắp hay tiêm dưới da, rồi tiêm đúng lớp — bắp thì đâm sâu vuông góc, dưới da thì đâm nông xiên kim.

3. Kim phải sạch và đúng cỡ theo con; không dồn nhiều thuốc vào một chỗ; sát trùng chỗ tiêm và giữ con thật yên.

Làm được ba điều này thì mũi tiêm nào cũng ăn thuốc, con nhanh khỏi, mà không rước thêm liệt chân hay áp xe vào đàn.

8. CÂU HỎI BÀ CON HAY HỎI

8.1. Tiêm cho lợn vào chỗ nào là đúng nhất?

Vị trí đúng nhất là vùng bắp cổ, ngay sau gốc tai, hơi chếch xuống. Chỗ này thịt dày, ít mạch máu lớn, không có dây thần kinh quan trọng nên thuốc vào ăn tốt và an toàn cho cả lợn con lẫn lợn to.

8.2. Vì sao không nên tiêm vào mông lợn?

Vì ở mông và đùi sau có dây thần kinh lớn chạy qua. Tiêm vào đó, nhất là ở lợn con, dễ đâm trúng hoặc chèn thuốc vào dây thần kinh, làm con liệt chân, đi khập khiễng hoặc lết, gần như không chữa lại được.

8.3. Làm sao biết thuốc nào tiêm bắp, thuốc nào tiêm dưới da?

Trên lọ thuốc bao giờ cũng ghi rõ. Tiêm bắp là đâm sâu vào thịt, kim vuông góc với da. Tiêm dưới da là đâm nông, luồn kim vào lớp da, kim để xiên. Trước khi tiêm cứ đọc lọ rồi làm theo cho đúng.

8.4. Tiêm xong lợn bị sưng cục, làm mủ là do đâu?

Phần lớn do ba nguyên nhân: kim bẩn hoặc gỉ đưa vi khuẩn vào, kim sai cỡ, và dồn quá nhiều thuốc vào một chỗ khiến thuốc không tan hết đọng thành cục. Khắc phục bằng kim sạch, đúng cỡ, tiêm lượng vừa phải và sát trùng trước khi tiêm.

8.5. Lợn con và lợn to tiêm có khác nhau không?

Vị trí thì như nhau, đều là bắp cổ sau tai và đều tránh mông. Chỉ khác cỡ kim: lợn con dùng kim nhỏ ngắn, lợn to dùng kim to dài hơn cho tới lớp thịt, và con to cần người giữ cho yên khi tiêm.

8.6. Cần tiêm lượng thuốc nhiều thì làm sao?

Đừng bơm hết vào một điểm. Một chỗ chỉ nhận được lượng vừa phải, dồn nhiều sẽ tồn lại thành cục rồi áp xe. Khi cần lượng nhiều, chia ra tiêm làm hai chỗ khác nhau trên vùng bắp cổ.

Bài viết bởi bác sĩ thú y Trương Mạnh Dũng — Cửa hàng thuốc thú y Thanh Hậu, gần 30 năm theo nghề chữa bệnh cho vật nuôi cùng bà con. Đọc thêm về [chuyện nhà thuốc Thanh Hậu](https://thanhhauvet.com/gioi-thieu/).

Nhà nào chưa chắc cỡ kim cho lợn nhà mình, hay không rõ loại thuốc đang dùng tiêm bắp hay tiêm dưới da, cứ nhắn Zalo cửa hàng 0966 370 768 để được chỉ tận nơi. Bà con cũng có thể vào nhóm Zalo bà con chăn nuôi để hỏi han, chia sẻ: https://zalo.me/g/feglol443.

Muốn nhận LỊCH TIÊM PHÒNG cho lợn theo vòng đời kèm hình chỉ rõ vị trí tiêm đúng để dán chuồng, bà con để lại lời nhắn, cửa hàng gửi tận tay, miễn phí.

Đọc thêm: LỢN BỎ ĂN, SỐT, NẰM Ủ RŨ: NHÌN 5 CHỖ ĐOÁN HƯỚNG BỆNH TRƯỚC KHI DÙNG THUỐC — trước khi cầm ống tiêm, hãy nhìn 5 chỗ để biết con lợn đang mắc gì, kẻo đâm kháng sinh vào bệnh virus vừa phí vừa hại.