NUÔI LỢN THỊT NHANH LỚN: 3 VIỆC LÀM ĐÀN XUẤT SỚM CẢ TUẦN MÀ KHÔNG TỐN THÊM CÁM

# NUÔI LỢN THỊT NHANH LỚN: 3 VIỆC LÀM ĐÀN XUẤT SỚM CẢ TUẦN MÀ KHÔNG TỐN THÊM CÁM

Có hai nhà cùng bắt lợn giống một mối, cùng một ngày, con giống như nhau. Vậy mà tới lúc xuất, đàn nhà này đã đầy cân bán gọn, đàn nhà kia còn lửng lơ, phải nuôi thêm gần ba tuần mới đủ. Ba tuần đó là mấy bao cám đổ thêm, là công chăm thêm, là tiền lãi mỏng đi trông thấy.

Bà con nuôi lợn thịt hay nghĩ con nhanh lớn là do giống tốt, hoặc do ép cho ăn thật nhiều. Không hẳn đâu. Cùng một giống, chênh nhau lại nằm ở ba việc rất đời thường mà nhiều nhà làm qua loa. Ba việc này gần như không tốn thêm đồng nào, nhưng làm đúng thì đàn lên đều, xuất sớm, ít bệnh. Bài này kể kỹ để nhà nào đang nuôi lợn thịt soi lại đàn mình.

1. VÌ SAO CÙNG GIỐNG MÀ ĐÀN LỚN NHANH ĐÀN LỚN CHẬM

Con lợn thịt lớn nhanh hay chậm không quyết định ở một thứ, mà ở cả một chuỗi: cám có hợp giai đoạn không, con có uống đủ nước để tiêu hoá không, chỗ ở có thoáng để con ăn khoẻ nằm yên không. Chỉ cần một mắt xích lệch là cả đàn khựng lại.

Người ta hay nhìn vào cân nặng lúc xuất mà quên rằng cái quyết định lời lãi thật sự là con lợn ăn một cân cám thì đổi được bao nhiêu cân thịt. Nuôi kiểu thường, để con lên được một cân thịt hơi thì tốn khoảng hai cân rưỡi tới ba cân cám. Nếu ba việc dưới đây làm đúng, con số đó tụt xuống, nghĩa là cùng ngần ấy cám mà con lên cân nhiều hơn, đàn về đích sớm hơn. Đàn nhà kia xuất muộn ba tuần không phải vì giống kém, mà vì đánh rơi mấy mắt xích này.

2. VIỆC 1 — CHO ĐÚNG CÁM THEO GIAI ĐOẠN, KHÔNG PHẢI CÀNG NHIỀU ĐẠM CÀNG TỐT

Con lợn mỗi giai đoạn cần một kiểu cám khác nhau. Lúc còn choai, mới tách mẹ, bộ ruột còn non, nó cần cám dễ tiêu, đạm cao để lên khung xương, dựng bộ khoẻ. Tới lúc đã lớn, trên sáu bảy chục cân, con cần cám nặng về năng lượng để vào thịt vào mỡ; đạm cao lúc này vừa phí tiền vừa không vào cân, phần thừa con thải ra ngoài theo phân.

Nhiều nhà tiếc tiền, mua một loại cám rẻ cho ăn từ đầu tới cuối. Hoặc ngược lại, thấy cám đạm cao đắt tiền tưởng là bổ, cho ăn suốt cả lứa. Cả hai kiểu đều lệch. Cho sai giai đoạn thì con ăn vào mà không chuyển hết thành cân, cám đi ra ngoài theo phân, tính ra tốn hơn mà lợn vẫn chậm.

Cách đúng là đổi cám theo mốc cân của con: cám cho lợn choai giai đoạn đầu, cám giai đoạn giữa, rồi cám vỗ béo giai đoạn cuối. Khi đổi thì đổi từ từ, trộn lẫn cám cũ với cám mới vài ba ngày cho bộ ruột con quen dần, đừng đổi cái rụp kẻo con rối bụng, đi ngoài, bỏ ăn mất mấy hôm. Chọn đúng loại cám cho hợp giống lợn và hợp túi tiền là việc nên tính kỹ ngay từ đầu lứa, vì mua sai cám là phí tiền suốt mấy tháng.

3. VIỆC 2 — ĐỦ NƯỚC SẠCH, CHỖ NHIỀU NHÀ QUÊN NHẤT

Nghe thì đơn giản, nhưng đây là chỗ hay hỏng nhất và ít người để ý nhất. Con lợn muốn ăn khoẻ thì phải uống đủ. Thiếu nước là nó ăn kém hẳn, ăn vào cũng không tiêu tốt, chậm lớn thấy rõ. Mùa nóng mà thiếu nước còn nguy hơn nữa, con dễ stress, dễ bỏ ăn.

Bà con nên kiểm mấy cái này ở máng nước, núm uống: nước có ra đủ mạnh không, hay tắc, hay chỉ chảy nhỏ giọt khiến con phải mút mãi mới được một ngụm. Nước có sạch không hay đục ngầu, đóng rêu, có mùi. Vị trí núm uống có vừa tầm với của con không, cao quá thì con nhỏ khó với. Nhiều đàn chậm lớn cả tháng trời, tới khi sờ tới mới lòi ra cái núm uống tắc, con khát mà chủ không hề biết.

Có một mẹo kiểm rất nhanh: ra chuồng bấm thử từng núm uống, đếm xem mấy giây thì ra được một ngụm đầy. Ra yếu quá là phải thông ngay, phải sửa ngay hôm đó. Nước là thứ rẻ nhất trong chuồng, nhưng bỏ quên nó thì lại là cái đắt nhất, vì nó kéo lùi cả đàn.

4. VIỆC 3 — NUÔI THƯA THOÁNG, ĐỪNG NHỒI CHẬT

Tiếc chuồng, nhồi thật nhiều con vào một ô cho đỡ tốn chỗ — cái này lợi trước mắt mà thiệt về sau. Nuôi chật thì con chen nhau ăn, con yếu tranh không lại, cả ô lớn không đều, con to con nhỏ lệch hẳn. Chật còn sinh nóng, bí, phân nhiều sinh khí độc, con dễ ho, dễ bệnh đường hô hấp, lại hay stress cắn nhau. Mà con đã stress thì ăn bao nhiêu cũng khó lên cân.

Nuôi thưa hơn một chút, ô thoáng, con nào cũng có chỗ ăn chỗ nằm riêng, thì cả đàn lên đều, ít bệnh vặt. Tính đường dài, nuôi thưa mà nhanh xuất, ít hao con, lại lời hơn nhồi chật rồi lai rai bệnh cả lứa. Chuồng thoáng, khô ráo, không gió lùa thẳng vào chỗ nằm, mật độ vừa phải — đó là cái nền để hai việc trên phát huy.

5. CHUYỆN HAI ĐÀN, KỂ ĐỂ BÀ CON SO

Đàn thứ nhất, chủ nhà cho ăn đúng cám theo mốc cân, đổi cám từ từ cho ruột quen. Máng nước tuần nào cũng kiểm, núm lúc nào cũng ra đều. Nuôi thưa, ô thoáng sạch. Kết quả là đàn lên đều tăm tắp, tới ngày là đủ cân xuất gọn một lượt.

Đàn thứ hai cũng giống ấy, nhưng một loại cám rẻ cho ăn từ đầu tới cuối, núm uống có cái tắc mà không ai để ý, lại nhồi đông cho tiết kiệm chuồng. Con to con nhỏ lệch nhau, mấy con tranh ăn kém cứ còi lại, cả đàn phải nuôi kéo thêm gần ba tuần. Ba tuần tiền cám cộng lại, cộng thêm mấy con bán hụt cân, thế là bay gần hết phần lời.

Bà con nhẩm mà xem: khác nhau không phải ở giống, không phải ở thứ thuốc thần nào. Chỉ là cám đúng giai đoạn, cái núm uống thông, và nuôi đừng chật. Ba việc gần như không tốn thêm đồng nào.

6. VIỆC BÀ CON LÀM ĐƯỢC NGAY

1. Xem lại đàn đang ăn cám gì, có đúng giai đoạn cân của con không. Cần đổi thì trộn lẫn cám cũ và mới vài ngày cho quen, đừng đổi đột ngột.

2. Ra chuồng bấm thử từng núm uống, cái nào ra yếu thì thông, sửa ngay hôm đó. Rửa máng nước cho sạch rêu, sạch mùi.

3. Đếm lại số con mỗi ô, chật quá thì giãn bớt cho con có chỗ ăn chỗ nằm. Kiểm chuồng có bị gió lùa, ẩm thấp không.

Làm gọn ba việc này, không cần mua thêm thuốc thang gì, đàn cũng đã lên đều và nhanh hơn hẳn.

7. CÂU HỎI BÀ CON HAY HỎI

7.1. Nuôi lợn thịt bao lâu thì xuất chuồng?

Tuỳ giống, tuỳ cách nuôi và cỡ cân muốn bán, nhưng nếu cho đúng cám theo giai đoạn, đủ nước và nuôi thưa thoáng thì đàn về đích sớm và đều hơn. Cùng một giống, chỉ ba việc đó thôi đã có thể chênh nhau tới vài tuần.

7.2. Cho lợn thịt ăn cám gì cho nhanh lớn?

Không có một loại cám duy nhất cho cả lứa. Giai đoạn choai cần cám đạm cao dễ tiêu để lên khung, giai đoạn sau cần cám nặng năng lượng để vào thịt. Cho đúng loại theo mốc cân mới là cách nhanh và tiết kiệm nhất.

7.3. Có nên cho ăn cám đạm cao suốt để lợn mau lớn không?

Không nên. Lợn đã lớn mà ăn đạm cao thì phần thừa thải ra theo phân, vừa phí tiền cám vừa không vào cân. Đạm cao chỉ hợp giai đoạn con còn nhỏ đang dựng khung xương.

7.4. Một cân lợn hơi tốn khoảng bao nhiêu cám?

Nuôi kiểu thường vào khoảng hai cân rưỡi tới ba cân cám cho một cân tăng trọng. Cho đúng cám đúng giai đoạn, đủ nước, nuôi thoáng thì con số này giảm xuống, tức là cùng ngần ấy cám mà con lên cân nhiều hơn.

7.5. Lợn ăn nhiều mà vẫn chậm lớn là do đâu?

Ăn khoẻ mà không lên cân thường không phải thiếu bổ, mà là cám sai giai đoạn, thiếu nước, nuôi quá chật, hoặc con đang có vấn đề bên trong như giun sán. Nên soi lại cả chuỗi nuôi dưỡng trước khi vội mua thuốc bổ.

7.6. Nên nuôi mấy con một ô là vừa?

Không có con số cứng cho mọi chuồng, nhưng nguyên tắc là con nào cũng phải có đủ chỗ ăn ở máng và chỗ nằm thoải mái, ô thoáng khí. Thấy con chen nhau tranh ăn, ô bí nóng, con lệch cỡ nhiều là dấu hiệu đang nhồi chật, nên giãn bớt.

Bài viết bởi bác sĩ thú y Trương Mạnh Dũng — Cửa hàng thuốc thú y Thanh Hậu (Xóm Bình Thành, xã Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An). Hơn 30 năm gắn với nghề chăn nuôi cùng bà con. Đọc thêm [Chuyện nhà thuốc Thanh Hậu](https://thanhhauvet.com/gioi-thieu/).

7.7. Nhà nào muốn được tư vấn chọn cám theo giai đoạn cho hợp giống lợn và túi tiền, cứ nhắn Zalo cửa hàng 0966 370 768, tả đàn nhà mình (mấy con, cân tầm nào, đang ăn cám gì), Thanh Hậu tính giúp, khỏi mua sai cám phí tiền. Bà con cũng có thể vào nhóm Zalo chăn nuôi để hỏi han, chia sẻ kinh nghiệm.

7.8. Và nhà nào muốn nhận LỊCH CHĂM LỢN theo cả vòng đời — có phần cám theo mốc cân, lịch tẩy giun, tiêm phòng, mốc nào làm việc gì — thì để lại lời nhắn, Thanh Hậu gửi tận tay, miễn phí.

Đọc thêm: LỢN ĂN NHIỀU MÀ KHÔNG LỚN: 3 THỦ PHẠM GIẤU MẶT VÀ VÌ SAO TẨY GIUN LÀ VIỆC RẺ NHẤT PHẢI LÀM — đàn nuôi mãi không lên cân, phần lớn không phải tại giống mà do ba thủ phạm giấu mặt này.

Đọc thêm: SÁT TRÙNG CHUỒNG TRẠI VÀ AN TOÀN SINH HỌC: 3 CỬA CHẶN MẦM BỆNH ĐỂ GIỮ ĐÀN LỢN QUA MÙA DỊCH — nuôi mau lớn mà không giữ được đàn qua dịch thì công cốc, xem 3 cửa cần chặn.